این مرکز هرساله مجموعهای گسترده از آثار را برای سه رده سنی خردسال، کودک و نوجوان تولید میکند و با رویکردی آموزشی، سرگرمکننده و هویتساز، سهمی قابلتوجه در شکلدهی به تجربه رسانهای نسلهای نوپا دارد. در ادامه، گفتوگوی ما با دو تن از مدیران این مجموعه را میخوانید؛ گفتوگویی درباره اهداف، سیاستها و چشمانداز مرکز پویانمایی صبا در مسیر تولیدات آینده.
آموزش و تربیت تمرکز اصلی گروه خردسال
حسین محمودی، مدیرگروه خردسال مرکز پویانمایی صبا در توضیح رویکرد این گروه بیان کرد: با توجه به ادغام مرکز پویانمایی صبا با مرکز کودکونوجوان و نگاه یکپارچه رشد تربیتی به محتوای برنامهها و براساس سند تنظیم شده تولید و تأمین برنامههای رشدمدار مرکز کودکونوجوان و استخراج مهمترین محورهای تربیتی، رویکرد گروه خردسال صبا برنامهسازی براساس سند رشدمدار و جدول اهداف تربیتی مشخص شده است. دوره خردسالی یا همان دوره اول رشد، به شکوفایی توانهای پایه فرد از یکسو و فعالسازی توان ابراز و ارتباط او از سوی دیگر اختصاص دارد.
وی در توضیح مهمترین اولویتهای گروه خردسال مرکز صبا اظهار کرد: این گروه با داشتن برنامههای متعدد سعی دارد تمام موضوعاتی را که مرتبط به رده سنی خردسالان است، با طراحی بصری جذاب به مخاطب هدف ارائه دهد. برایناساس، تلاش ما این است که هر برنامه محتوای موضوعی خاص خود را ارائه داده و به موضوعات مختلف و پراکندهگویی نپردازد.
محمودی با تأکید بر هدف اصلی گروه سنی خردسال گفت: با توجه به تولیدات فراوان گروه در گذشته و پرداختن بیشتر آنها به موضوعات آموزشی و تربیتی، در سالهای اخیر تلاش کردهایم تا در کنار موضوعات آموزشی و تربیتی که در لایههای پنهان و غیرمستقیم و بعضاً بهصورت مستقیم به آنها میپردازیم، برنامههایی تولید کنیم که به یک موضوع بهصورت ویژه پرداخته و به تعبیری نقطهزنی محتوایی را صورت دهد. بهعنوان مثال، برنامه «چی شد که این رنگی شدم؟» بهطور خاص به شناخت و بیان و کنترل احساسات میپردازد.
وی افزود: سن برنامهسازی برای مخاطب خردسال صفر تا شش سال است و آموزشهایی ازقبیل شناخت حواس و ارتقای استفاده از آن، شناخت قوه خیال و استفاده از آن، اعتماد به والدین، شکوفایی و کنترل ابرازها، گرایش به پاکی، شکوفایی تکلم و برخورداری از عواطف در تولیدات موردتوجه هستند. البته که هرکدام از این موضوعات گزارههای شناختی، گرایشی و رفتاری خاص خود را دارند.
محمودی درباره شاخصترین تولید سال 1404 گفت: «برنامه چی شد که این رنگی شدم؟» بازخوردهای مثبت بسیاری گرفت. این برنامه با تلفیق فن دوبعدی و سهبعدی و با طراحی بصری جذاب و با پرداختن به موضوع شناخت و بیان و کنترل احساسات، یکی از برنامههای شاخص گروه خردسال بود. از سوی دیگر پویانماییهای «چیا» و «آنی و مانی» هم جزو برنامههای شاخص گروه خردسال بودند.
«کشتیگیران» و «پهلوانان» در صدر پرمخاطبها
علیرضا قانع، مدیرگروه نوجوان مرکز پویانمایی صبا درباره رویکرد این گروه گفت: تولیدات پویانمایی در حوزه رده سنی نوجوان دوم که ۱۳ تا ۱۸ سال هستند، محور تمرکز اصلی ماست. هر رده سنی نیازهای خاص خودش را دارد، چنانچه حوزه خردسال آموزش ابتدایی و محیط پیرامون را میخواهد، اما در رده سنی نوجوان بحث انتخاب، مهمترین مفهوم است. این رده سنی دائماً درحال انتخاب است، چراکه در آستانه ورود به بزرگسالی قرار دارد و عموم تولیدات ما هم بر همین اساس است.
وی با اشاره به اولویتهای گروه نوجوان تصریح کرد: آشنایی این رده سنی با تاریخ و معرفی نوجوانان الگو برای ایشان از مهمترین اولویتهای ماست.
قانع تأکید کرد: تولیدات ما پیوسته است، مثلاً پویانمایی «پهلوانان» ۱۸ سال است که تولید میشود و مسیری مشخص را طی میکند. ازجمله جدیدترین تولیدات ما در گروه سنی نوجوان سری دوم «بازمانده» است. «کشتیگیران» روند قهرمانی امیرعلی را روایت میکند که تا المپیک میرود. «سه برادر» روایت برادران تاریخسازی است که آلبویه را تشکیل میدهند. «سلام بر ابراهیم» روایت زندگی شهید هادی است و مجموعهای درباره شاهنامه را نیز داریم.
قانع اضافه کرد: مهمترین هدف گروه نوجوان صبا امیدآفرینی است. وقتی نوجوان بتواند در شرایط سخت روحیه خودش را حفظ کرده و انتخاب درستی انجام دهد، ما به هدفمان رسیدهایم.
وی در توضیح محبوبترین پویانماییهای رده نوجوان مرکز صبا گفت: بر اساس نتایج مرکز نظرسنجی سازمان صداوسیما «کشتیگیران» و «پهلوانان» پرمخاطبترین تولیدات ما در سال ۱۴۰۴ بودهاند؛ مجموعههایی که به دلیل جنس قصه و محوریت خانواده ایرانی و مفاهیمی چون پهلوانی و مرام برای بسیاری جذاب بودهاند.
پویانماییهای رده سنی کودک
- قصههای ناخوانده (کارگردان سلما افکاری، تهیهکننده محمد زینالعابدین)؛ داستانهایی با تکیهبر ضربالمثلها و جملات قصار که تلاش میکند تا آموزههایی اخلاقی را به کودکان منتقل کند.
- نابغههای کوچک (کارگردان فرخ یکدانه، تهیهکننده امید نجیبزاده)؛ روایت چهار نابغه کوچک که با تأسیس یک شرکت دانشبنیان مشغول ثبت اختراعاتی هستند.
- محافظان جنگل (کارگردان مسعود حمزهای، تهیهکننده الهام ابراهیمی)؛ مجموعهای محیط زیستی که تلاش میکند با بهرهگیری از فضای خیال، کودکان را نسبت به تخریب زیستبوم آگاه سازد.
- شیرین (کارگردان رسول آذرگون، تهیهکننده محمدرضا سرشار)؛ یک ماجراجویی بین فرهنگی که تلاش میکند تمدن نوین ایرانی اسلامی را به کودکان نشان دهد.
پویانماییهای گروه خردسال
- «رابی و روبی» (تهیهکننده سازمان هنری رسانهای اوج، کارگردان محمدمهدی مشکوری) با هدف تولید محتوای خردسالمحور مبتنیبر آموزش غیرمستقیم مفاهیم اجتماعی، اخلاقی و رشد شخصیتی طراحی شده است. این طرح با توجه به نیاز شبکههای خردسال به مجموعههای امن، ساده، تکرارشونده و فاقد تنش شکلگرفته و در امتداد جریان تولیدات بومیبرای کودکان سه تا شش سال قرار دارد. ایده اصلی این پویانمایی، نمایش رابطه دوستانه و سالم میان دو کودک از گونههای متفاوت (خرگوش و روباه) است تا بهصورت نمادین، مفاهیمی مانند دوستی، همدلی، همکاری، حل مسئله و رشد اخلاقی در قالب داستانهای روزمره و قابللمس برای خردسال منتقل شود.
- «لنا و علی» (تهیهکننده محمد سرشار، کارگردان محمدرضا حسایی) بر به تصویرکشیدن فرهنگ شیعه طی ماجراهایی جذاب در هر قسمت، تمرکز دارد. لِنا، شخصیت اصلی این مجموعه دختری شش ساله، بسیار کنجکاو و پرانرژی است، او همراه خانوادهاش در محلهای شیعهنشین زندگی میکند و خانوادههایی از کشورهای مختلف در کنار خانواده اصلی قصه هستند. لنا و دوستانش هرروز با ماجراهای جدیدی روبهرو میشوند که به آنها در کشف و یادگیری فرهنگ شیعه کمک میکند و باعث آشنا شدن کودکان با مباحث توحیدی و عقیدتی میشود.
- «کاوان و جیکا» (تهیهکننده سیدمصطفی کیوانیان، کارگردان سیدرسول حسینی بیدکی)؛ مجموعهای است که در آغاز هر قسمت آن مشکلی برای شخصیتها پیش میآید که با دخالت پلیس و همکاری دیگران حل میشود. در آخر قصه و برای جلوگیری مجدد از آن مشکل، شخصیتهای خاطی به اشتباه خودشان اعتراف میکنند و پیام به مخاطب انتقال داده میشود.
- «سیاره شادی» (تهیهکننده محمد سرشار، کارگردان محراب ناصری)؛ در هر قسمت از این مجموعه علت ناراحتی و غم برای حیوانات کشف میشود و توسط سه کاراکتر اصلی (فیل، لکلک، و قورباغه و با ابزار برکه گلهای نیلوفری) راهحلی برای برطرف کردن مشکل و ایجاد خوشحالی و شادی برای آن حیوان مهیا شده و در انتهای قصه به نمایش گذاشته میشود.
- «ستاره کوچولو» (تهیهکننده مهدیه کیایی، کارگردان بصیری نیک)؛ مادربزرگ ستاره هرروز برای او یک داستان یا ماجرا تعریف میکند و این مدل روایت، توسط ستاره و مادربزرگش در دنیایی خیالی که متشکل از سیارات متفاوت و فانتزی و همچنین ستارههاست شکل میگیرد و به تصویر کشیده میشود. ورود به دنیای فانتزی ستاره در موقعیت مکانی اتاق او شکل میگیرد، بهگونهای که مادربزرگ روی مبل کنار تخت خواب ستاره مینشیند و ستاره کوچولو با اشتیاق روی تخت خواب پریده و خرسش را در آغوش میگیرد و باذوق، داستان را گوش داده و به خیال سفر میکند.
- «دالی» (تهیهکننده و کارگردان داود خرمنزار)؛ دالی همستر شاد، بانمک و شیطانی است که به همراه خانواده خود و حیوانات دیگر در محلهای خوشرنگ و لعاب و فانتزی که هرکدامشان شخصیت و داستان زندگی مجزایی دارند، زندگی میکند. این موجودات در هر قسمت ماجرایی را با دالی از سر میگذرانند و درنهایت پس از حل مسائل و ماجرا، پیامی آموزشی را در قالب کودکانه منتقل میکنند.
- «نارتونها» (تهیهکننده امید مرندی، کارگردان مجید محمودی)؛ در هر قسمت از این مجموعه سه شخصیت کوچک، بامزه و کنجکاو از دنیایی دیگر توسط سفینهای با تیتراژی شاد و موسیقایی، در بخشی از زمین (معمولاً اطراف مزرعه یا باغ یا خانه کشاورز) فرود میآیند و در محیط ساده یک مزرعه ازطریق زندگی کشاورز و خانمش با پدیدهای تازه روبهرو میشوند. آنها با نگاه کودکانه خود، مفاهیم پایه و روابط ساده دنیای پیرامون را ازطریق بازی، تجربه و همکاری کشف میکنند. نارتونها پس از مشاهده رفتار یا فعالیتی از انسانها، بهصورت پنهانی وارد فضا میشوند تا آن پدیده را کشف کنند.
- آشپزخانه «مامان خرسی» (تهیهکننده و کارگردان کاوه کنعانی)؛ این مجموعه اسپینآف برنامه فینگیلیا (مهدکودک حیوانات) است. قصه این پویانمایی در چند موقعیت بستر داستان را شکل میدهد. خرسی هرروز که از مهد تعطیل میشود به آشپزخانه مامان خرسی که یک آشپزخانه غذای ایرانی است و خانواده خرسی آن را راه انداختهاند تا یک فعالیت خانوادگی اقتصادی داشته باشند، میرود و در آنجا هرروز یک چالش و موقعیت داستانی جدید ایجاد میشود.
- «زنبورک» (تهیهکننده و کارگردان امیرحسن سحرخیز)؛ این پویانمایی اسپینآف برنامه «چیا» ست و شخصیت اصلی داستان زنبورک است که پیشازاین در مجموعه پویانمایی چیا بهعنوان یکی از شخصیتهای همراه چیا دیده و معرفی شده است.