این قصه که در جنوب کشور و استان بوشهر تولید شده است، ماهیتی آموزشی- اخلاقی دارد و تلاش میکند بسیاری از مهارتهای زندگی امروز را در قالبی سرگرمکننده به کودکان و نوجوانان آموزش دهد. «کارآگاهان کوچک» ساختاری مهیج برای کودکان دارد و با بهرهگیری از فضایی معمایی مضامین مختلفی از جمله امنیت خانه و خانواده و میهن را به تصویر میکشد. حمید ابراهیمی، امیر سهیلی، ندا مقصودی و فاطمه چمیبازیگران بزرگسال و کیان زال زر، محمدرضا خدری، سیدمرتضی امیری و زینب راهپیما هنرمندان خردسال مجموعهاند.
جایی برای آموزشِ نتیجهگیری درست به کودکان است
علی ملاقلیپور، تهیهکننده سریال «کارآگاهان کوچک» درباره این قصه و هدف تولید آن بیان کرد: این سریال در ۲۶ قسمت ساخته شده و تهیه و تولید شبکه پویا و نهال با مشارکت ناجی هنر است. انگیزه تولید این سریال افزایش رشد فکری و تشویق بچهها به خوب فکر کردن بوده است. برایناساس تقویت مراحل تفکر در این قصه موردتوجه قرار گرفته است. بهواسطه این قصه بچهها در خلال مسائل کارآگاهی با روند درست اندیشیدن، خوب دیدن مسائل، مشاهده، جمعآوری اطلاعات، تجزیه و تحلیل و آنالیز رویدادها و درنهایت نتیجهگیری درست، آشنا میشوند.
وی ادامه داد: این مجموعه نوشته محسن ملکی و محمدحسین حقانی بود. پیش از این با محسن ملکی در سریال «کتونی زرنگی» همکاری کرده بودم. درنتیجه با نوع کار و نگاه یکدیگر آشنا بودیم و او پیشنهاد کارگردانی من در این قصه را به تهیهکننده داده بود. البته علاقه شخصی خودم هم کار برای کودک و نوجوان بود و میتوانم بگویم نتیجه فراتر از تصورم شد. این کارگردان افزود: در «کارآگاهان کوچک» ظاهر ماجرا مسائل پلیسی، اما در باطن بهتر یادگرفتن و درست نگاه کردن به موضوعات در قشر کودک و نوجوان است. برایناساس آموزشهای لازم در حوزه امنیت خانه و خانواده ترتیب داده شده است؛ اینکه مثلا در خانه را روی هرکسی باز نکنند یا در فضای مجازی هوشیار باشند که هر پیام و لینکی را باز نکنند و هر پیشنهادی را از هر غریبهای نپذیرند و در یک کلام مهارت «نه» گفتن را تمرین کنند.
ملاقلیپور در پاسخ به این سؤال که چرا قالب کارآگاهی را برای روایت این سریال انتخاب کردهاند، اظهار کرد: ساختار کارآگاهی از منظر تصویری و فیلم، جذاب است و نخستین بازی در سنین کودک و نوجوان بهخصوص برای پسربچهها پلیسبازی و دعوا بر سر پلیس شدن است؛ اساساً این موضوع از فطرت آدمی سرچشمه میگیرد که روحیه عدالتخواهی دارد و از همان ابتدا میخواهد که با ظلم و پلیدیها مبارزه کند. انسان بهخصوص در سنین پایین، قهرمان را در شخصیتهای عدالتمحور میبیند که عمدتاً در هیبت یک پلیس برایش شناخته شده است. وی ادامه داد: از سوی دیگر داستان کارآگاهی در خودش تجسس و کاوش و روحیه حل کردن مسئله دارد و این با ذات فیلمنامهنویسی و ماهیت آن همخوان است؛ اینکه کار یک فیلمنامه گرهافکنی و گرهگشایی است؛ بنابراین اگر این دو موضوع یعنی یک فیلمنامه و یک قصه پلیسی با هم همراه شده و قصه با ضرباهنگ بالا در جریان باشد - مانند تعقیب و گریز- خروجی آن برای مخاطب جذاب میشود.
ملاقلیپور با بیان اینکه این نخستین تجربه کارگردانی من در گروه کودک و نوجوان بود، گفت: البته در سالهای قبل دستیاری کارگردانان نامآشنایی چون مسعود کرامتی و حسین قناعت را کرده بودم. البته که کلیت کار با کودک و نوجوان سخت است و مشکلات خاص خودش را دارد. یکی از مهمترین این مشکلات این بود که برای گرفتن بازی درست از بچهها به آنان فیلمنامه کامل را ندادم تا با مسائل حلشده مواجه نباشند و ذهن فعال و کاوشگری را در صورت و بازیشان بروز دهند. وی ادامه داد: اساساً در کار با کودکان وقتی آنان پایان قصه را میدانند، بعضاً تلاشی برای کشف حقیقت نمیکنند و بازیشان آنگونه که باید از آب در نمیآید. به همین دلیل من آنان را در ابهام گذاشتم تا بازی واقعیشان را نشان دهند که وقتی سؤال میپرسند، همانند مخاطب جوابش را ندانند و دنبال نتیجه باشند و همه اینها چالش برانگیز بود. بر این اساس وقتی بچهها دنبال سرنخی بودند، خودشان هم سؤالاتی در ذهن داشتند و مانند کارآگاه قصه در جستوجو بودند.
قصهای شاد با پیامهای جدی
ندا مقصودی، بازیگر سریال «کارآگاهان کوچک» درباره چرایی و چگونگی حضورش در این قصه بیان کرد: آقای ملاقلیپور کارگردان این کار را سالهاست که میشناسم و قبلاً هم با ایشان کار کرده بودم؛ از سوی دیگر بیش از یک دهه بود که از فضای تصویر دور بودم و این کار فرصتی برای بازگشت من به این عرصه بود. درنهایت علت علاقهام به این کار این بود که فضایی فانتزی داشت که دست بازیگر را باز میکرد و حضور در آن را لذتبخش؛ بنابراین در این کار حاضر شدم و خوشحالم که آن را تجربه کردم.
وی با اشاره به نقش خود در این قصه عنوان کرد: من در این داستان دو نقش را بر عهده داشتم؛ نقش سپیده که آشپز و نقش مادرش نبات را که زنی مسن بود. سپیده شوخ و شنگ و مهربان، اما آشپزی بسیار بد است. گرچه برخی اوقات عصبی میشد و بعضاً رفتارهایی عجیب داشت، ولی درمجموع شخصیت شیرینی بود. نبات هم شخصیت ویژهای نیست و صرفاً یک شخصیت مسن است.
مقصودی در توضیح چالشهای بازی در این نقش و کار گفت: مهمترین چالش این کار، فیلمنامه آن بود، اما همانگونه که آقای ملاقلیپور قول داده بود، تغییر کرد و بازنویسی شد و در مراحل ضبط و تولید هم با لطف و کمکهای او، کار جلو رفت. ما قبل از فیلمبرداری جلسات متعددی داشتیم که به صحبت درباره مختصات نقش من از شیوه حرف زدن تا راه رفتن شخصیت پرداختیم و آن را طراحی و اجرا کردیم.
وی با تأکید بر اهمیت آموزشهای این قصه برای رده سنی کودک و نوجوان گفت: همانگونه که اشاره کردم این کار، فضایی فانتزی داشت که برای من جذاب بود. قصه این سریال درباره یک مدرسه آموزش کارآگاهی بود که ما در ایران مابازای واقعی آن را نداریم. البته این قصه فارغ از وجه سرگرمیاش، داستانی دغدغهمند دارد که پیامهای مهم متعددی را برای کودکان داشت. اینکه کودکان باید به دانش مجازی تسلط داشته و درباره حضور در این فضا دانشی داشته باشند تا هر کار و درخواستی را نپذیرند و چشم و گوششان را باز کنند و محتاط باشند را میتوان ازجمله دغدغههای برجسته این کار عنوان کرد.
«کارآگاهان کوچک» سرشار از مفاهیم انسانی است
امیر سهیلی، بازیگر مجموعه «کارآگاهان کوچک» درباره مختصات نقش خود در این داستان گفت: نقش یک پیرمرد سرایدار را داشتم که دختری دارد که مادرش را از دست داده است و به دلیل شرایط قصه هر شهری که میروند، باید بساط مدرسه کارآگاهان کوچک را برپا کنند. درمجموع این شخصیت مهربان است و ارتباط بسیار خوبی با کودکان دارد؛ از سوی دیگر به پلیس بودن علاقه دارد و همذاتپنداریاش با بچهها نقش او را شیرین میکند. من اصالتاً کرد هستم، اما در این قصه باید نقش یک فرد آذریزبان را بازی میکردم. از جهتی چون کل این کار در جنوب کشور و استان بوشهر تولید شد، باید از گویش مردم آن خطه هم در کارم بهره میبردم. البته کار سختی نبود، چرا که به دلیل کارهای رادیویی پیشین و بهویژه برنامه رادیویی «صبح جمعه با شما» با این موضوع بیگانه نبودم و از این تیپها و نقشها بسیار داشتم که در اجرای این کار از آنها کمک گرفتم. وی با تأکید بر اهمیت سریال «کارآگاهان کوچک» و مفاهیم نهفته در آن تصریح کرد: «کارآگاهان کوچک» سرشار از مفاهیم انسانی - ارتباط پدر و مادر، ارتباط پدر با دختر و... - است که بهخوبی به آنها پرداخته شده. از سوی دیگر به دلیل ماهیت قصه به مسئولیتپذیری در کودکان و نوجوانان نگاه درستی شده که قابل درک و تحسین است. از دیگر نقاط قوت این داستان هم پرداختن به لهجهها و گویشهای مختلف مردم ایران است. سهیلی ادامه داد: این کار بسیار درست و جذاب است، چراکه مردم همواره دوست دارند خودشان را در تلویزیون ببینند، نه کارهای دست چندمیِ کشورهای دیگر را؛ بنابراین چه ایراد دارد که در تولیدات و قصههایمان به این سمت حرکت کنیم که تلویزیون آینه مردم برای خودشان باشد که در این صورت قطعاً مخاطبان به تولیدات توجه خواهند کرد و برایشان جذاب خواهد بود.